+ Yorum Gönder
Öğrenci odası ve Soru (lar) ile Cevap (lar) Forumunda 20 tane yapım eki almış kelime Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    20 tane yapım eki almış kelime









  2. Dr Zeynep
    Bayan Üye





    20 tane yapım eki almış kelime



    1) Çokluk Eki: İsimlerin sayı bakımından çokluğunu bildirirler

    Örnek: elmalar,çocuklar ,öğrenciler

    2)Hal Ekleri: - i,-e,-den,-de ekleridir

    Örnekler: Kitabı ver (belirtme hali)

    Yola bak (Yönelme hali)

    Evden geliyorum (Çıkma hali)

    Sende kaldı (Bulunma hali)

    Sıradan insanlarla işim olmaz(Sıfat yapmıştır ve bu yüzden yapım eki olmuştur)

    Bunlar gözde çocuklardır(Sıfat yapmıştır ve bu yüzden yapım eki olmuştur)

    Sudan sebeplerle yanıma gelme (Sıfat yapmıştır ve bu yüzden yapım eki olmuştur)

    3)İyelik ekleri: Eklendiği isimlerin kime ait olduğunu ifade eder

    Örnek: Kitabım,kitabın, kitabı, kitabımız, kitabınız, kitapları iyelik eklerini, ismin başına benim, onun, bizim, sizin, onların zamirlerini getirerek bulabiliriz

    4) İlgi ekleri (Tamlama Ekleri): "ın, in, un, ün" biçimindedir.Belirtili isim tamlaması kurar.

    Örnek: kapı-n-ın kol-u , müdür-ün oda-sı


    5)Eşitlik Eki: "-ca,-ce" biçimindedir

    Örnek: Sence bu doğru mu?

    Çocukça davranma


    6)Ek eylem Ekleri: İsim soylu sözcükler yüklem yapma göreviyle kullanılan eklerdir

    Örnek: iyi-y-im, iyi-sin, iyi-dir, iyi-y-iz, iyi-siniz, iyi-dirler


    B)FİİL ÇEKİM EKLERİ


    1)Zaman ekleri (Bildirme Kipleri): Fiillerde hareketin yapıldığı zamanı bildirir.

    Örnek: gel-miş (Duyulan geçmiş zaman)

    oku-du (görülen geçmiş zaman)

    gid-i-yor (Şimdi geçmiş zaman )

    yat-acak (Gelecek geçmiş zaman)

    Şimdi gelir (Geniş geçmiş zaman)

    2)Dilek kipleri: Fiillerde dilek, şart, istek, gereklilik gibi anlamları karşılayabilmek için getirilen kip ekleridir

    Örnek: Gider-se-m gelmem (Dilek-şart kipi)

    Biraz daha oturayım (istek kipi)

    Ders çalışalım (istek eki)

    Artık git-meli-y-im (Gereklilik kipi)

    Bunları da oku-sun (Emir eki)

    Dışarı çıkın (Emir eki)



    3)Şahıs Ekleri: Fiildeki eylemi gerçekleştiren şahsı belirtmek için getirilen eklerdir. Fiillerde kip eklerinden sonra gelirler

    Örnek: Geliyor-um, çalışmalı-sın, yaptı- okusak-k , üzülür-üz koşacak-sınız yürüdü-ler




    YAPIM EKLERİ:

    İsim ya da fiil kök veya gövdelerine gelerek onlardan başka isim ya da fiil türeten eklerdir. Yapım ekleri eklendiği sözcüğün anlamını da türünü de değiştirir Her zaman çekim eklerinden önce gelir. Yapım eki almış bir sözcüğe türemiş sözcük ya da gövde denir.Eğer sözcük yapım eki almışsa basit yapılıdır sözcük çekim eki olsa da basittir





    1)İsimden İsim Yapım Ekleri: İsim kök veya gövdelerine eklenerek, yeni bir isim gövdesi oluşturan eklerdir.

    Lık: kömür-lük, göz-lük , kulak-lık …

    lı: Şehir-li , para-lı , ağaç-lı , baş-lı …

    sız: su-suz, para-sız, ev-siz,

    cü: göz-cü, sanat-çı, yol-cu, simit-çi,

    ce: Türk-çe İngiliz-ce

    daş:Çağ-daş, arka-daş, yol-daş

    üncü: üç-üncü beş-inci

    msı: acı-msı ekşi-msi

    cil: et-cil ben-cil insan-cıl

    şın: sarı-şın

    sal: kum-sal kadın-sal

    ıt: yaş-ıt

    cağız: kız-cağız çocuk-cağız

    cık: az-ı-cık küçük-cük

    tı: horul-tı cıvıl-tı







    2)İsimden Fiil Yapan Ekler: İsim köklerine veya gövdelerine gelerek onlardan fiil türetir.

    la: su-la, taş-la, uğur-la

    al: çok-al, az-al, dar-al

    l: doğru-l, sivri-l

    a: kan-a, yaş-a, tür-e, boş-a

    ar: yaş-ar, mor-ar, sarı-ar

    da: fısıl-da, horul-da, gürül-de

    at: yön-et, göz-et

    ık: geç-ik, bir-ik

    ımsa: az-ımsa, benim-se,küçü(k)-mse

    kır: fış-kır, hay-kır

    lan: ev-len, rahat-la

    laş: şaka-laş, der-leş, çocuk-laş

    sa: su-sa, garip-se önem-se





    3)Fiilden İsim Yapan Ekler: Fiil kök veya gövdelerine gelerek isim yapan eklere denir.

    ca: düşün-ce, eğlen-ce

    ocak-ecek: giyecek, yok-ocak, aç-ocak

    ak: yat-ak, kaç-ak, dur-ak,

    ga: böl-ge, bil-ge, süpür-ge,

    gan: çalış-kan, unut-kan, kay-gan

    gı: sev-gi, çal-gı, as-kı

    gıç: bil-giç, dal-gıç, başlan-gıç

    gın: yor-gun, bil-gin, bez-gin, bit-gin

    ı,-i: yaz-ı, öl-ü, yap-ı, çat-ı, kok-u, doğ-u

    ıcı-ici: yap-ıcı, gör-ücü, al-ıcı, sat-ıcı,

    ık-ik: kes-ik, aç-ık, göç-ük,

    ım-im: say-ım, seç-im, öl-üm, ölç-üm

    ın-in: yığ-ın, ak-ın, tüt-ün, ek-in,

    nç: gül-ünç, sev-inç

    ıntı: es-inti, çık-ıntı, dök-üntü,

    ır-er: gel-ir, gid-er, ok-ur,

    ış: otur-uş, yürü-y-üş,

    ıt: geç-it, yak-ıt, ölç-üt,

    ma: gülmeyi severim , konuşmayı bil.

    mak: gelmek, gitmek

    tı: belir-ti, kızar-tı,





    Fiilden Fiil Yapan Ekler: Fiil soylu kelimelerden yeniden fiil yapan eklere denir.

    dır: gül-dür, yap-tır, koş-tur,

    ala: kov-ala, silk-ele,

    er: gider, çık-ar,

    imsa: gül-ümse, an-ımsa,

    ın: gez-in, gör-ün, sev-in, taşı-n,

    r: kaç-ır, bat-ır, iç-ir,

    ş: gör-üş, uç-uş, gül-üş,

    t: uza-t, sap-ıt, korku-t, üşü-t,

    ı: sev-il, kır-ıl, sat-ıl









    EKLERLE İLGİLİ GENEL UYARILAR



    1) "-i" 1.tekil kişi ekiyle, bu eke benzeyen diğer ekler karıştırılmamalıdır.

    Örnek: Evi yandı. (3.t.k.iyelik eki)

    Evi yaktı. (İsmin –i hali)

    Bu yapı Osmanlılardan kalmadır. (Fiilden isim y.eki)





    2) Çekim ekleri eklendiği sözcüğün anlamını değiştirmez.Fakat isim çekim eklerinden olan -de ve –den hal ekleri eğer sıfat olarak kullanılırsa yani sıfat yapımında görev alırsa o zaman ismin anlamını değiştirir ve yapım eki olur.

    Örnek: Okuldan geliyorum. (Çıkma durum eki)

    Senin gibi bir candan arkadaşım yok. (Sıfat yaptığı için yapım ekidir.)S İ

    Yalandan bir kavga çıkardılar. (Sıfat yaptığı için yapım ekidir) İ

    Sıradan insanlarla işim olmaz.

    Sende bir şeylerim kaldı.(Bulunma durum eki)

    Bunlar,gözde öğrencilerdir.(Sıfat yaptığı için yapım ekidir)







    3) 1.Tekil kişi eki olan -m ile bu eke şekilce benzeyen diğer ekler birbiri ile karıştırılmamalıdır.

    Örnek: Seçimi kim kazandı? (F.i.yapım eki)

    Bir dilim ekmek verir misin? (F.i.y.eki)

    Bu işten dilim çok yandı. (1.t.k.i.eki)

    Sana saçımı süpürge ettim.

    Ama ben daha çok küçüğüm. (Ek-fiil)

    O benim kalemim. (Tamlayan durum eki)

    Beni bırakıp gitme küçüğüm. (1.k.i.eki)





    4) 2. kişi iyelik eki olan -n ile buna şekilce benzeyen diğer ekler karıştırılmamalıdır.

    Örnek: Aklın neredeydi? (2.t.kişi iyelik eki)

    Bu yıl ekin ekmeyeceğiz. (F.i.y.e.)

    Buraya gelin. (2.ç.kişi emir eki)

    Yurdun soruları bitmiyor. (İlgi eki)

    Turistler,bu yıl Türkiye’ye akın edecek. (F.i.y.e.)





    5)İsim-fiil eki olan -ma,-me ile f.f. yapan olumsuzluk eki karıştırılmamalıdır.

    Örnek: Yürümeyi severim.(İsim-fiil)

    Onunla biraz konuşmayı dene.(İsim-fiil)

    Artık benimle konuşma.(F.f.yapan olumsuzluk eki)

    Peşimden gelme.(F.f. yapan olumsuzluk eki)





    6) “L” fiilden fiil yapım ekiyle “L” isimden fiil yapım eki birbirine karıştırılmamalıdır.

    Örnek: Artık günler kısaldı.(İ.f.y.e.)

    Bardak kırıldı.(F.f.y.e.)





    7) “Ş”filden fiil yapım ekiyle (işteşlik eki), “ş” fiilden isim yapım eki (isim-fiil) birbiriyle karıştırılmamalıdır.

    Örnek: Hep birlikte gülüştüler.(F.f.y.e.) (işteşlik eki)

    Bakışların beni heyecanlandırıyor.(F.i.y.e.) (isim-fiil)

    Bu gülüşü,bu bakışı hiç unutmam.(F.i.y.e.) (isim-fiil)

    Bir süre öylece bakıştık.(F.f.y.e.) (işteşlik eki)



    Not: "-ş" karşılıklı ya da birlikte yapılma anlamı veriyorsa f.f. yani “işteşlik eki” dir.





    8) İsimden isim yapım eki olan “-cı” ile fiilden isim yapım eki ici birbiriyle karıştırılmamalıdır.

    Örnek: Yolcu var mı?(i.i.y.e.)

    Kalıcı bir işin yok mu?(f.i.y.e.)





    9) Fiilden isim yapım eki olan “-sal” ile isimden isim yapım eki olan “-sal” birbiriyle karıştırılmamalıdır.

    Örnek: Kumsal (i.i.y.e.) Gör-sel (f.i.y.e.)

    Evren-sel (i.i.y.e.) işit-sel (f.i.y.e.)



    10) İsimden fiil yapan “-imse” ile F.F.yapan “-imse” karıştırılmamalıdır.

    Örnek: Ben-imse (i.f) Gül-ümse (f.f)

    Öz-ümse (i.f) An-ımsa (f.f)



    11) Türkçede önce yapım eki sonra çekim eki gelir.

    Örnek: Kork-u-yor-um taşlıklar

    Bunun istisnaları da olabilir.

    Annemsiz gitmem.



    12) Bir sözcük birden çok yapım eki alabilir.

    Örnek: Gözcülük, korkulu, dalgalı, ışıksız, örtülü





  3. SuskuN PrenS
    Özel Üye
    20 tane yapım eki almış kelimeler


    kışlıklar, kışlık odun;
    günlüğüm, günlük masraf;
    elbiselikler, elbiselik kumaş;
    turşuluklar, turşuluk biber;
    kiralıktan, kiralık daireden,
    satılıklar, satılık arsalar

    ------------------

    düşün-ce
    eğlen-ce
    yat-ak
    böl-ge
    gül-ünç
    yap-ıcı
    kır-ıl
    otur-uş
    dök-üntü
    kızar-tı
    gül-ümse
    süpür-ge
    rahat-la
    çocuk-cağız
    kum-sal
    kömür-lük
    ben-cil
    ağaç-lı
    yol-daş
    ekşi-msi





+ Yorum Gönder


Hızlı Cevap Hızlı Cevap


:
20 tane yapım eki almış kelimeler,  20 tane türemiş kelime,  20 tane iyelik eki,  20 tane yapım eki almış kelime