+ Yorum Gönder
Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Ders Notları Forumunda Kutadgu bilig'in yazarı kimdir Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Kutadgu bilig'in yazarı kimdir









  2. Dr Zeynep
    Bayan Üye





    kutadgu bilig'in yazarı kimdir

    kutadgu bilig'in yazarı hakkında bilgi

    Kutadgu Bilig, İslami Türk edebiyatının edebî eser niteliğini taşıyan ilk örneğidir. 1069 yılında Balasagunlu Yusuf tarafından yazılmıştır.. Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunulmuş olan eser Buğra Han tarafından çok beğenilerek yazarına sarayda "has haciplik" görevi verilmiştir. Bu nedenle Kutadgu Bilig'in yazarı kaynaklarda daha çok Yusuf Has Hacip diye geçer.
    Eser manzum olup Şeh-nâme vezni olarak bilinen fe'ulün/ fe'ulün/ fe'ulün/ fe'ul kalıbıyla yazılmıştır. Mesnevi biçiminde yazılmış olan eserin sonunda 124 beyittik üç kaside ile mesnevi içinde yeri geldikçe söylenmiş ayrıca 173 dörtlük bulunmaktadır. Anılan ek manzumelerle birlikte Kutadgu Bilig'in tamamı 6645 beyittir. Mesneviye sonradan eklendiği sanılan 77 beyittik manzum mukaddime ise bu sayının dışındadır. Eserin mesnevi olması ve Şeh-nâme vezniyle yazılması İran edebiyatından etkilendiğini göstermektedir. Öte yandan, Yusuf Has Hacib'in esere eklediği dörtlükler Kutadgu Bilig'i bir yandan da İslâmiyet öncesi dönemin Türk şiir geleneğine bağlamaktadır. Halk şiiri nazım şekli maniye benzeyen söz konusu dörtlüklerin maniden ayrıldıkları yan daha çok vezin bakımındandır. Ayrıca, yarım kafiyelerin yanı sıra

    cinaslı kafiyelerle alliterasyonlann zenginliği de mesnevide eski Türk şiir geleneğinin sürdürüldüğünü kanıtlamaktadır.



    Kutadgu Bilig, Karahanlı dönemi Türkçesi olan Hakaniye lehçesi ile yazılmıştır. Sayıları fazla olmamakla birlikte Arapça ve Farsça kelimelerin de kullanıldığı eserde, Türkçe aruza uydurulurken güçlük çekilmiş bu nedenle de çok sayıda imale yapılmıştır. Bu sorandan kaynaklanan söyleyiş pürüzlerinden dolayı kimi Avrupalı müsteşrikler-örneğin Vambery-yanılarak, önce eserin on birli hece vezniyle yazıldığını sanmışlardır.

    Kutadgu Bilig, düşünce yanı ağır basan, öğretici bir eserdir. Gerek dil, gerekse tarih, sosyoloji ve düşünce tarihi yönünden değerli bir belge niteliğindeki mesnevi, yazıldığı dönemin insanına ve devlet adamlarına, doğru yolu göstermek, yöneticilikle ilgili bilgi vermek amacıyla yazılmıştır. Karahanlı dönemi Türk aydınlarının dünya görüşünü, duyuş ve düşünüş tarzlarını, kültür düzeylerini tanıtan eser, içerisindeki birçok görüşün günümüzde de geçerli olduğu önemli bir öğüt kitabıdır. Aynı zamanda eserden, Karahanlılar'ın gelişmiş bir devlet teşkilatına sahip olduklarını da öğreniyoruz. Bu teşkilatta yer alan yöneticilerin, ordu mensuplarının ve halkın uğraştığı meslek adlarının çoğunun Türkçe kelime köklerinden yapılmış olması ise Kutadgu Bilig'in dikkat çekici özelliklerinden biridir. Örneğin, sü başı, aş başçı, otacı, satığcı (satıcı), temürci, okçu, yaçı (yaycı) v.b. görev ve meslek adlan bunlar arasındadır.



    Saadet veren bilgi anlamına gelen Kutadgu Bilig, adından da anlaşılacağı gibi, insana hem dünyada, hem de ahirette mutlu olma yolunu göstermek amacıyla yazılmıştır. Öte yandan eser, devlet yönetimiyle ilgili görüşlere yer verdiği için İslâmi dönem Türk edebiyatının siyaset-nâme türü eserlerinin ilk örneklerindendir. Mesnevinin biri mensur, öteki manzum iki mukaddimesi, yani önsözü vardır. Esere daha sonra eklendiği sanılan bu mukaddimelerden 77 beyittik manzum olanında Yusuf Has Hacib ve eserin konusu hakkında bilgi verilmiştir. Söz konusu önsözü, mesnevilerin klasik düzeni gereği Allah'ın, Peygamber'in, Cihar-Yar-ı Güzin (Dört Halife)in övüldükleri bölümle, hükümdar Buğra Han'ın övgüsü izler. Daha sonra, insanın yaradılışının, akıl ve bilgi sahibi olması nedeniyle elde ettiklerinin, sözün yarar ve zararlarının anlatıldığı didaktik

    içerikli bölüm yer alır. Bu bölümün arkasından ana konuya geçilerek eserdeki dört sembolik kahraman tanıtılır ve bu kahramanların ağızlarından Kutadgu Bilig yazarının insan mutluluğuna, sosyal düzene, devlet yönetimine ilişkin görüşleri dile getirilir. Eserdeki anılan dört kahramandan Kün Togdı adaleti, Ay Toldı saadeti, Ögdülmiş devleti, Odgurmış ise aklı temsil eder.



    Kutadgu Bilig'in bilinen üç yazma nüshası vardır. Bunlar:



    a) Viyana nüshası: Uygur harfleriyle 1439'da Herat'ta yazılmış olan bu nüshayı Hammer İstanbul'da bulmuş ve Viyana Genel Kitaplığı'na armağan etmiştir,

    b) Kahire nüshası: Arap harfleriyle yazılmış olan bu nüsha Kahire'de bulunmuştur. Yazmanın istinsah tarihi bilnmemektedir.

    c) Fergana nüshası: Bu nüsha da Arap harfleriyle yazılmış olup 1914'te Zeki Velidi Togan tarafından Fergana'da ele geçmiştir. Başından birkaç yaprak eksik olan yazma Kahire nüshasına göre daha hacimlidir. Her üç nüsha da 1942 ve 1943 yıllarında Türk Dil Kurumu tarafından tıpkıbasım olarak yayımlanmıştır (Kutadgu Bilig Tıpkıbasım I, Viyana Nüshası, İst. 1942); (Kutadgu Bilig, Tıpkıbasım II, Fergana Nüshası, İst. 1942); (Kutadgu Bilig, Tıpkıbasım III, Mısır Nüshası, İst. 1943).



    Kutadgu Bilig'in bilim dünyasına tanıtılması önce Batılı müsteşrikler tarafından yapılmıştır. Türkiye'de ise eser üzerinde Reşid Rahmeti Arat çalışmış ve anılan üç nüshayı karşılaştırarak eserin tenkitli metnini hazırlamıştır (R. R. Arat, Kutadgu Bilig, I Metin, İst. 1947). Türk Dil Kurumu anılan çalışmayı 1979 tarihinde tekrar yayımlamıştır (2. bas.1979). Eserin, gene R. Rahmeti Arat'ın Türkiye Türkçesine yaptığı çevirisi 1959 yılında Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlanmıştır. Kutadgu Bilig'in indeksi de R. R. Arat tarafından hazırlanmış olup "Kutadgu Bilig İndeksi" adı ile*1979'da Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü'nce bastırılmıştır. (R. R. Arat, Kutadgu Bilig III Índex, İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya, Nuri Yüce, İst. 1979). Ayrıca, A. Düaçar'ın çalışmasında da eserin yazıldığı dönem ve şairi tanıtılarak mesnevinin değerlendirmesi yapılmıştır (A. Dilaçar, Kutadgu Bilig İncelemesi, TDK Yay., Ank. 1972)




+ Yorum Gönder


Hızlı Cevap Hızlı Cevap


: